Fidelwaarts

Het is inmiddels alweer een tijdje geleden, echter daarom niet minder de moeite van het melden waard. November 2013 stond in het teken van een 3-weekse reis naar Florida y Cuba con Cleo. Florida omdat mijn oude heer er inmiddels al een tijd niet meer weg te slaan is, Cuba omdat het kan. En omdat het moet terwijl het nog kan, vonden wij.

Er vallen boeken over te schrijven, maar het doel is hier om dat in ieder geval na te laten en deels de beelden het werk te laten doen. Want wat een fotogeniek land. Om dan toch de meest in het oog springende observaties en opmerkelijkheden te noemen: het contrast tussen Miami, het begin van ons Cubaans avontuur, en Castro’s eiland zelf kon niet groter zijn. Hoe langer we over het eiland trokken, hoe oppervlakkiger, absurder en idioter het vertoon van weelde op die Ocean Drive een paar honderd kilometer noordwaarts begon te lijken. Uiteraard, communisme werkt niet, het klinkt wellicht mooi maar strookt nou eenmaal niet met de menselijke aard. Een systeem waarin slechts beperkte tot geen vorm van kritiek op de heersende klasse mogelijk is of dat zichzelf in stand moet houden door het opleggen van enorme beperkingen dan wel censuur lijkt gedoemd te falen (al bewijzen landen als China wellicht het tegendeel?), maar je gaat je afvragen welke cultuur nou het meest verziekt is. Het veilige, drugsvrije, dansende en zingende Cuba waarin niemand dakloos is of de materialistische, spilzieke en wat met name wapens betreft gevaarlijke VS waar voor elke succesvolle miljonair die ze telt, er minimaal 10 daklozen tegenover staan?

Waar je in veel Amerikaanse steden buurten hebt waar je maar beter niet doorheen kan rijden overdag, laat staan des nachts, hebben we ons in de miljoenenstad Havanna ook middenin de nacht in de smalste en donkerste steegjes niet onveilig gevoeld. Zware criminaliteit of drugshandel bestaat er niet. Waar een universitaire opleiding in de VS al snel 30k per jaar kost, is het in Cuba voor iedereen vrij toegankelijk. Goed, ik belicht hier natuurlijk bewust een zijde van de medaille, maar mijn punt is duidelijk lijkt me.*

Partner in crime.

Continue reading “Fidelwaarts”

Stilte.

Waar ik anderhalve week geleden in een vliegtuig vol met vrolijke, pratende, lachende Nederlanders vanuit Amsterdam voor een congres richting Pisa vertrok, was de terugvlucht een ruime week later een aparte gewaarwording. Tijdens taxiën en opstijgen heerste een stilte die ik nog niet vaak heb meegemaakt. Mijn anders altijd zo luidruchtige landgenoten zaten er allen ingetogen bij. Er werd met geen woord over gerept, maar je kon zien dat velen met hun hoofd zaten waar ikzelf ook zat: bij de vlucht die de wereldpolitiek weer even op zijn grondvesten deed schudden, bij MH17.

Weg zijn ineens die wellicht ietwat naïeve veronderstellingen dan wel wensen van de lekker hoog en droog zittende westerling dat het wel goed komt met de Oost-Westverhoudingen, dat er achter die nationalistische machofaçade van Poetins Rusland toch nog afspraken te maken vallen zonder uitvoerig en ridicuul spierballenvertoon. Teleurstelling en terneergeslagenheid overheersen, op een manier niet eens zo gek veel anders dan op die septemberdag bijna 13 jaar geleden.

Net als toen bekropen mij toch ook sterke gevoelens van woede en vergeldingsdrang. Ditmaal toen ik – speurend naar elk brokje nieuws die mijn iphone via trage Italiaanse wifiverbindingen vinden kon – las dat er aan alle kanten eigendommen van overledenen geclaimd worden, er met bewijs gesjoemeld wordt en er naar goed Poetiniaans gebruik feiten verdraaid worden. Tekenen van een totaal gebrek aan respect, voor velen daar gewoon een ongelukkige samenloop van omstandigheden in een politiek machtsspel. Op 11 september kwam het al dichtbij, maar deze keer zat Nederland op de eerste rij.

Vakantielectuurtip.

Mao’s antwoord op wat in zijn optiek het resultaat is van de Franse revolutie? Too early to tell. Westerlingen denken in eeuwen, Oosterlingen in millennia. Tom Lanoye is niet de eerste die tot een dergelijke observatie komt, maar in zijn roman Gelukkige Slaven verweeft hij dit soort clash of civllizations-gedachten intelligent met het hedendaagse thema waarbij we in onze steeds complexer wordende wereld het overzicht kwijt lijken te raken en grip verliezen.

China is coming.

Als zijn voornaamste bronnen noemt Lanoye er drie: “De blog van Joris Luyendijk, Centen en de City, geschreven door The Guardian maar ook afgedrukt in De Standaard en NRC Handelsblad [beide kranten gaven respectievelijk 4 en 5 sterren aan dit boek, BB]. Voorst de grotendeels fictieve non-fictiebestseller 1421: The Year China discovered the World van Gavin Menzies. Tot slot het even informatieve als entertainende naslagwerkje 50 People who stuffed up South Africa, met teksten van Alexander Parker en Cartoons van Zapiro.”

Dave Eggers speelde met zijn De Cirkel ook al mooi in op hedendaagse thema’s, maar in dit geval zal de populariteit van Gelukkige Slaven niet uitsluitend te danken zijn aan de themakeuze – het proza van deze roman is een stuk complexer, steengoed en leest nog steeds als een trein.