Vlaamse blik

In de Standaard een vermakelijk stuk over de spraakmakende gebeurtenissen op het Nederlandsche politieke toneel van afgelopen week:

 

Lekker met de kindjes spelen

zaterdag 13 maart 2010 door Steven de Foer

Uit de politiek stappen is in Nederland niet bizar

Met Wouter Bos en Camiel Eurlings verliest Nederland twee van zijn beste politici. Omdat ze meer met hun kinderen willen spelen. Waanzin? Nee, in Den Haag is dat normaal. 

Er is één man die eergisteren al had kunnen vermoeden dat Wouter Bos zijn ontslag uit de politiek ging aankondigen: Camiel Eurlings. De PvdA-topman en de coming man van het CDA waren nochtans geen goede vrienden. Onlangs vlogen ze elkaar in de kabinetsraad nog hevig in de haren over de financiering van de kilometerheffing, Eurlings’ kindje als minister van Vervoer. En sinds de val van de regering is het open oorlog tussen hun partijen. 

En toch kreeg Eurlings donderdagavond, nadat hij verrassend had aangekondigd de politiek vaarwel te zeggen om meer tijd te kunnen spenderen met zijn gezin, een lange sms van de vrouw van Bos. Om te zeggen dat ze hem begreep. Inmiddels is duidelijk waarom. Vrijdagochtend deed haar echtgenoot hetzelfde.

Zo’n besluit neem je natuurlijk niet op één nacht. Bos zegt dat hij zijn beslissing nam na de val van het kabinet en vóór de gemeenteraadsverkiezingen. Toeval dus. Maar wat opvalt, is de lof bij vriend en vijand voor de ‘menselijke’ beslissing van beide politici. Niet alleen bij vrouwen, ook bij mannen.

Net als een week eerder, toen ook de 42-jarige Agnes Kant, kopstuk van de SP, al definitief uit de politiek stapte. Het past gewoon in een traditie: Nederlandse politici kleven niet vast aan Den Haag. Geen enkele belangrijke politicus uit 2000 zit in 2010 nog in de nationale politiek. Sommigen, zoals premier Wim Kok, zijn met pensioen. Anderen, zoals Annemarie Jorritsma of Jozias van Aartsen, zijn burgemeester geworden, een fijne uitloopbaan voor moegestreden politici. Verwar het echter niet met het gouverneurschap van Steve Stevaert: die Nederlandse burgemeesters of commissarissen van de Koningin bemoeien zich ook achter de schermen niet met de nationale politiek.

Andere kopstukken kozen resoluut voor andere horizons. Gerrit Zalm werd bankier, Ad Melkert belandde in Irak als hoofd van de VN-missie. Paul Rosenmöller, kopstuk van GroenLinks, ging voor de lol aan de slag als tv-interviewer. En PvdA-voorzitter Felix Rottenberg gaf zijn ontslag omdat hij aan een auto-immuunziekte leed, en keerde later terug als tv-presentator en politiek analist. Wie ziet u het in België doen?

Vier redenen zijn er te bedenken waarom Nederlanders makkelijker uit de politiek stappen.

1. Onze noorderburen zijn avonturiers. Ze trekken sneller naar het buitenland, zijn makkelijker geneigd een wild plan uit te voeren, hebben een natuurlijke ondernemingsdrang. Het is een volk van zeevaarders, wij van boeren.

2. Het beleid is in Nederland in de eerste plaats in handen van een goed georganiseerde ambtenarij. Politici komen en gaan, drukken even hun stempel, maar trachten niet via benoeming van hun vrienden op kabinetsposten alles in handen te krijgen. Politiek is in Nederland meer een job dan in België. Figuren als een Herman De Croo, die decennia lang op alle niveaus – gemeente, parlement, regering, partij – de lakens trachten uit te delen, zijn in Nederland ondenkbaar. Die drang naar status zou ook electoraal afgestraft worden. De Nederlander hoort bescheiden te blijven. Ook de toppoliticus is een passant in dienst van het land. Jan-Peter Balkenendes kandidatuur wekt wrevel op: het is echt stilaan mooi geweest met hem.

Dat politiek een job hoort te zijn, geen bestaansreden, betekent ook dat politici er niet alles voor op willen geven. Nederland kent bijvoorbeeld niet of nauwelijks de cultuur van nachtelijke regeringsconclaven. De voormalige minister van Financiën Gerrit Zalm zei ooit: ‘Ik wil hard werken voor deze baan, maar één ding is duidelijk: ik zit iedere avond om zeven uur aan tafel met mijn gezin’. Vandaag de dag is dat ook in Nederland onmogelijk geworden, maar nachtelijk beraad is er toch minder de gewoonte dan bij ons.

3. Doordat Nederlandse politici niet op drie fronten tegelijk strijden, of kandideren bij verkiezingen waarvoor ze zich toch maar laten vervangen, hebben ze aanzienlijk meer tijd. Tijd die ze kunnen gebruiken om hun dossiers beter te beheersen,of om iets anders te doen.

Als Nederlandse politici literaire jury’s voorzitten, hebben ze die boeken ook echt gelezen. Hun interessesfeer overstijgt het louter politieke en economische, in tegenstelling tot de meeste Vlaamse collega’s. De donderdag overleden Hans van Mierlo, de stichter van D66, was niet toevallig getrouwd met Connie Palmen. Van Mierlo was een politiek beest, een vernieuwer zonder weerga, maar tegelijkertijd een erudiet charmeur, en een liefhebber van de kunst van het leven en de kunst tout court.

In Vlaanderen kun je daartegen weinig meer plaatsen dan Jos Geysels die voorzitter van Boek.be werd en Willy Claes die een aardig stukje piano speelt. Beide interesses worden in het politieke milieu als curiosa beschouwd.

4. Maar we hebben het nu niet over oudere politici die zich genoeglijk met een stapel boeken en een lieve vrouw terugtrekken in de coulissen. Wouter Bos is 46, Camiel Eurlings 36 en vooral die laatste had een zeer veelbelovende toekomst voor zich als kroonprins van Balkenende. Maar wat zeggen ze? ‘Ik heb ook andere verantwoordelijkheden, als vader van drie jonge kinderen. Ik wil hen zien opgroeien.’ (Bos) en ‘Mijn halve leven heeft in het teken gestaan van politiek en bestuur. In de komende periode komt de nadruk meer op mijn privéleven te liggen’ (Eurlings). Ze zijn het dus een tikje zat, en vooral: ze willen er meer zijn voor hun vrouw en kinderen. Dat klinkt in Nederlandse oren niet klef.

Gezinsmensen 

Nederlanders zijn meer gezinsmensen. Ouders lezen voor, spelen spelletjes met hun kinderen, leveren grif in op hun loon als ze meer vrije tijd met die kinderen kunnen doorbrengen. Dat is geen louter aanvoelen, het is een sociologische realiteit. Met economische gevolgen: Nederlanders gaan vaker op reis naar kindvriendelijke bestemmingen, en Nederland telt veel minder tweeverdienersgezinnen dan andere West-Europese landen. Omdat thuis blijven voor de kinderen er niet als zonde van het extra inkomen wordt beschouwd.

Dat verklaart waarom er – over de partijgrenzen heen – zo begrijpend wordt gereageerd op de beslissing van Bos en Eurlings. Niemand ziet het als een drogreden. Eimert van Middelkoop (ChristenUnie), minister van Defensie: ‘Het ministerschap is een slijtageslag. Is het normaal dat mensen in de kracht van hun leven afhaken? Straks houden we een seniorenkabinet over.’

Al heeft Rita Verdonk wellicht niet helemaal ongelijk als ze zich afvraagt waarom dat vaderschap nú opeens zo belangrijk wordt, net nu PVDA en CDA op een zeer moeilijke verkiezingsstrijd afstevenen.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *